Wat zou een reden kunnen zijn om een nepaccount aan te maken en heb je er zelf één, twee of drie of 140? Het nieuws stond er afgelopen weken vol van, tenminste 140 nepaccounts hebben Dotan de afgelopen jaren de hemel in geprezen met allerlei verschillende verhalen. Daarmee is zijn bekendheid de afgelopen jaren enorm gestegen. Dat is dus in ieder geval al één reden om een nepaccount aan te maken. Welke redenen zouden er nog meer zijn en hoe erg is het eigenlijk al die nepaccounts?

Grove schattingen gaan ervan uit dat ongeveer 10% van de accounts op Facebook nep of dubbel is. In aantallen komt dat neer op 200 miljoen accounts wereldwijd. Als we dit percentage op de Nederlandse gebruikers loslaten, zou dat neerkomen op bijna 1 miljoen neppe of dubbele Nederlandse accounts. Dat zijn behoorlijke aantallen en dan hebben we het alleen nog maar over Facebook. Hoe zit dat op Instagram, Musical.ly, Youtube of Snapchat? Ik zal niet alle cijfers hier uitsplitsen, maar laten we er maar van uit gaan dat het er veel zijn.

Voorafgaand aan onze voorlichtingen in het basisonderwijs bekijken wij wat de kinderen online posten. Wat delen zij allemaal online en belangrijker nog, hoe makkelijk is dit allemaal te vinden. Hier komen we ook regelmatig dubbele accounts tegen. In één geval had iemand zelfs zes verschillende Instagram accounts, dat is bijna een dagtaak om allemaal te beheren. Kinderen nemen verschillende accounts vanwege verschillende redenen. Eén account voor échte vrienden, een account voor iedereen, een account om alleen spelletjes mee te spelen of een nieuw account omdat ze het wachtwoord zijn vergeten. Zo komen we wel gauw op de eerdere genoemde 1 miljoen nep accounts.

Kortom allemaal relatief onschuldig gedrag, waarom is er dan zo’n ophef over nepaccounts? Of beter nog, wanneer is het aanmaken van nepaccounts niet meer zo onschuldig? Dotan gebruikte het om zichzelf anders voor te laten doen dan hij in werkelijkheid was. De nepaccounts waren vol lof van Dotan en zette hem in de hoofdrol van bijzondere en soms emotionele situaties. Toch kan je ook hier stellen dat andere niet direct de dupe zijn geworden. Anders dan dat ze een verkeerd beeld voorgeschoteld kregen, zijn ze niet direct benadeeld of gekwetst. Daar worden nepaccounts echter ook veelvuldig voor gebruikt.

Hoe je jezelf presenteert op social media is een keuze die ieder voor zich moet maken. Het is in ieder geval een weerspiegeling van jouw identiteit, namelijk wie jij bent en wat jou uniek maakt. Wie jij bent en wat jou online uniek maakt noemen we je digitale identiteit. Dit zijn bijvoorbeeld jouw e-mailadressen, je Facebook account, maar ook al je andere social media accounts. Aan de hand van deze gegevens kunnen andere mensen jou onderscheiden van de rest en weten ze ongeveer wie ze voor zich hebben. Dat laatste is immers afhankelijk van wat je allemaal wel en niet deelt.

Sommige mensen hebben hun social media profielen openbaar staan, waardoor iedereen alles kan zien wat je deelt. Alle foto’s, berichten en informatie zijn daardoor zichtbaar. Op die manier is het kinderspel om dat account na te maken. Alle foto’s en informatie zijn zo over te nemen, waardoor jouw digitale identiteit kan worden nagemaakt. Hierdoor denken anderen dat ze met jou te maken hebben, maar in werkelijkheid hebben ze met een nepaccount te maken. Met dit nepaccount kan vervolgens naar gegevens gevraagd worden, die jij zelf niet zo graag met iedereen zou willen delen. De persoon achter het nepaccount kan namelijk jouw vrienden benaderen en hun telefoonnummers vragen, omdat “je telefoon kapot is en alle nummers kwijt zijn.”

De nepaccounts van Dotan werden gebruikt om hem in een beter daglicht te zetten. Maar een nepaccount kan ook gebruikt worden om iemand anders juist in een kwaad daglicht te zetten. Neem nog even het voorbeeld van jouw gekopieerde account. Met dat nepaccount kunnen ook jouw vrienden benaderd worden om ze nieuws te brengen dat helemaal niet waar is, of jouw nepaccount

wordt gebruikt om je vrienden belachelijk te maken. Probeer dat vervolgens maar eens uit te leggen tijdens jullie volgende ontmoeting, helemaal als je het zelf niet door hebt gehad. Als dit structureel zou gebeuren, zou je dit ook een voorbeeld van cyberpesten kunnen noemen. Maar hier zal ik in dit artikel niet verder over uitweiden.

Kortom nepaccounts zijn er veel, héél veel zelfs. Waarom ze aangemaakt worden en waarvoor ze gebruikt worden is erg divers. Toch kan je stellen dat het geen realistisch beeld van de werkelijkheid weergeeft. Waarom zou je een apart account aanmaken voor échte vrienden en één voor iedereen, mag niet iedereen weten wie je écht bent? Een account aanmaken om iemand online belachelijk te maken, waarom zou je diegene dan niet in het echt aanspreken? Social media zijn er om ons leven te verrijken en bepaalde zaken makkelijker te maken, maar laten we vooral de werkelijkheid niet vergeten. Social media zijn in dat geval slechts een onderdeel van de werkelijkheid…