In 2015 waren naar schatting 280 miljoen mensen wereldwijd verslaafd aan hun smartphone. Ter illustratie alleen India, China en de V.S. hebben meer inwoners. En dan te bedenken dat dit onderzoek inmiddels drie jaar oud is. Sinds die tijd is er een hoop veranderd en zijn er meer gebruikers bijgekomen. Uit onderzoek van de Universiteit Utrecht van dit jaar blijkt maar liefst 50 procent van de jongeren verslaafd te zijn aan social media. Is het wel zo erg om verslaafd te zijn aan je mobiel of social media, of zijn de tijden gewoon veranderd en gaat nu steeds meer via de telefoon?

Even een paar stappen terug in de geschiedenis, waar komt het woord verslaafd vandaan? In de tijd van de Romeinen betekende dit heel wat anders dan nu, je was letterlijk tot slaaf verpand. Lang na de Romeinen en de afschaffing van de slavernij heeft de term verslaving een hele andere betekenis gekregen. Tenminste dat lijkt het, want je zou ook kunnen zeggen dat je slaaf bent geworden van datgene waar je aan verslaafd geraakt bent. Terugkomend op het onderwerp social media verslaving of socialbesitas, zou je dus kunnen stellen dat je slaaf bent geworden van social media. In die zin is het veelvuldig gebruik van social media niet erg positief te noemen.

Wanneer spreken we nou van socialbesitas? Daar zijn de meningen over verdeeld, er is namelijk nog geen officiële diagnose voor social media verslaving. Om van socialbesitas te kunnen spreken moet er een bepaalde mate van afhankelijkheid zijn van social media. Iemand kan bijvoorbeeld helemaal niet meer zonder en zodra diegene zonder social media komt te zitten veranderd het gedrag aanzienlijk. Ondanks dat er nog geen diagnose voor socialbesitas is, zijn er al wel gevallen bekend waarbij mensen hulp zoeken om hun social media gedrag te veranderen. Daarnaast is ook algemeen bekend dat teveel social media gebruik slecht voor een mens is. Wanneer socialbesitas aanwezig is tijdens de opgroeiperiode zijn er gevolgen bekend zoals minder empathie, chronische vermoeidheid en een vertekend zelfbeeld.

Helemaal zonder social media?

Het andere uiterste van socialbesitas is om helemaal geen social media te gebruiken, maar kan dat nog wel tegenwoordig? Hoe lees je deze blog, of hoe ben je hier terechtgekomen? Via welk kanaal kijk je video’s of luister je muziek? Hoe onderhoud je contacten met familie of vrienden? Waren je antwoorden: Facebook, Youtube en WhatsApp? Of in ieder geval één van die drie, dan kan je je voorstellen dat social media helemaal uit je leven bannen een hele opgave gaat worden.

De grens tussen verantwoord gebruik en geen gebruik bestaat uit een grijs gebied. Steeds meer contacten en informatie gaat via social media, waardoor het lastiger is om helemaal geen social media te gebruiken. Als we nu zouden zeggen dat één uur per dag de max is, dan zou dit over een paar jaar achterhaald zijn, omdat er steeds meer via social media gebeurd. En hoe zit dat met mensen die voor hun werk op social media zitten? Denk aan al die Content creators, Marketeers, Social Influencers en Vloggers.

De grens voor verantwoord gebruik zal daarom voor iedereen anders zijn. Belangrijk uitgangspunt is dat je ook nog zonder kan en dat je hier geen moeite mee hebt. Probeer eens een dagje zonder social media. Merk je vervolgens dat je geïrriteerd bent (of zeggen andere dat tegen je?) voel je je ongemakkelijk en kan je nergens anders meer aan denken dan social media? Denk dan nog eens aan die slaaf uit de Romeinse tijd…

Tijdens onze voorlichtingen voor het basisonderwijs bespreken wij socialbesitas. Door middel van een korte vragenlijst kijken we met de kinderen of ze aanleg hebben voor een social media verslaving. Meer informatie over deze voorlichtingen vind je hier: www.connectvoorlichtingen.nl/diensten